Nomaden

'Ik voel me thuis in alle landen. Ik sta niet stil. Ik heb een grenzeloos gevoel. Ik heb mijn eigen weg gevonden. Ik draag het water naar de zee. Dat is mijn doel, Ik ben geboren als een zwerver. Ik ben maar even hier. Ik stroom door de eeuwen heen, langs steden en kastelen. Ik neem altijd afscheid en kom nooit meer terug. En op het einde verlies ik mijzelf in de zee. Ik, ik ben een rivier!'

Hoe mooi zingt en beschrijft Stef Bos de essentie van de stroom van ons bestaan. Zoals de Zuid-Afrikaanse filosoof Mogobe Ramose ook Ubuntu omschrijft: de stroom van ons bestaan. In een doorlopende en onlosmakelijke verbondenheid met onze voorouders, onze medemens, Moeder Aarde en onze nog niet geborenen. Zouden ergens in ons menszijn de genen van onze voor- voorouders nog diep verscholen zitten?

Wat we weten is dat wij mensen miljoenen jaren al reizend en trekkend hebben geleefd. Als jagers, als nomaden. Alleen met elkaar en in nauw afgestemde samenwerking konden we overleven en leefden we. Pas tienduizend jaar geleden gingen we boeren: we namen bezit van stukjes en stukken land en de concurrentie van bezit en groei was geboren. En wie de 'sleutel van de graanschuur' bezat betrad de hoogste tree van de ladder in de hiërarchie.

Granen, groenten, goden, geloven en grenzen: tot op de dag van vandaag voeren we om deze G5 oorlog. Vanuit een eeuwenlange overtuiging dat 'wij' het uitverkoren volk zijn, dat 'wij' andere volkeren mogen uitbuiten, de aarde kunnen uitputten en dat wij, met al onze verworvenheden en de angst om deze te verliezen, de grenzen mogen sluiten. In hoeverre zijn we menselijk door alleen onszelf te willen beschermen? Vervreemd van elkaar en onmenselijk geworden door de ander buiten te sluiten?

Wat is menselijk, noodzakelijk, rechtvaardig, natuurlijk en nodig om het bestaan van ons allen te redden?

Zouden dat niet de fundamentele vragen moeten zijn, waarover politici en beleidsmakers zich met elkaar buigen?

We leven in een tijdperk met unieke mogelijkheden. We beseffen steeds meer dat we het voortbestaan van onze mensheid zelf aan het bedreigen zijn, maar tegelijkertijd groeit het besef dat wij mensen het tij nog kunnen keren: het antropoceen, de bewuste mens aan zet. Wellicht is de term voor het nieuwe tijdperk, het symbioceen, nóg toepasselijker: het bewustzijn dat we zowel in humanitair als in ecologisch opzicht allemaal met elkaar verbonden zijn.

Ondertussen zien we wereldwijd 108 miljoen mensen op de vlucht, uit noodzaak, uitgestoten en bedreigd.

Mijn hoop is gericht op de jongeren. Van studentenprotesten inzake klimaat en oorlogen tot een nieuwe generatie dertigers, die elkaar digitaal internationaal opzoekt om te netwerken en tracht samen te werken aan een rechtvaardige, duurzame en inclusieve wereld: de 'digital nomads'. De jongeren, die protesteren tegen de vastzittende systemen en (wereld)orde. Het is een schreeuw om (inter)nationaal verbindend leiderschap en voorbeeldgedrag vanuit de politiek in plaats van enkel de politie te steunen met het in toom houden van 'geweld'. De schreeuw om vrijheid, gelijkheid en broederschap voor iedereen, mens en natuur: de essentie van sociale democratie!

Natuurlijk is er de verleiding om te verzuchten: 'Er moet wel nog heel veel water door de rivier stromen', maar het echte besef is 'wij, wij zíjn rivieren!' Laten we weer trekken en stromen, met het opgeven van onnodig bezit en het besef dat we elkaar én Moeder Aarde nodig hebben om te leven.